Toespraak Fakkeloptocht 1015 Ds. P. Doorn

 

De dichter Remco Campert schreef eind jaren ’90 het volgende gedicht.

Het heet: Als je niet oplet

 

Deze muziek mag je niet spelen

dat boek zou ik maar niet lezen

die foto zou ik maar verscheuren

met hem kun je beter niet gezien worden

daar krijg je misschien last mee

ik zou mijn mond maar houden

 

wat je straks alleen nog mag

is in een donker hol verborgen

verlangen naar het licht van de vrijheid

die je verspeeld hebt

 

omdat je even de andere kant uitkeek

toen je buren werden weggehaald.

 

De dichter doet een indringend beroep op ons om niet weg te kijken. Hij wakkert daarmee ons rechtvaardigheidsgevoel aan. Een gevoel dat ons in deze tijd nogal eens in de weg kan zitten.

Zoveel verschrikkelijke gebeurtenissen op het nieuws zien. Geweld, terrorisme, oorlogen, vluchtelingen. Heeft u er ook last van?

Zou u het zich liever wat minder aantrekken?

Misschien bent u wel zo iemand, die het altijd opneemt voor de zwakkere collega binnen een team of voor een medemens die er minder goed voor staat dan uzelf? Dan heeft u een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Mensen met een sterk rechtvaardigheidsgevoel hebben vaak:

 

- een hekel aan oneerlijkheid en onrecht.

 

- een hekel aan situaties waarbij met twee maten wordt gemeten

 

- de neiging om voor een ander op te komen wanneer de ander in nood is

 

Ik denk dat we allemaal, zoals we hier bij elkaar zijn, een zeker rechtvaardigheidsgevoel hebben. Misschien hebben sommigen van u zelfs wel een heel sterk rechtvaardigheidsgevoel.

Dat is niet altijd makkelijk, maar gelukkig kan het hier in Nederland meestal ook niet echt kwaad.

 

Wanneer je in een land als Birma wordt geboren, en je hebt een groot rechtvaardigheidsgevoel, dan zul je je willen uitspreken tegen de militaire overheersing.

Wanneer je in een land als Vietnam wordt geboren, dan zul je de politieke leiders misschien aan de kaak willen stellen via een blog.

Wanneer je als vrouw in Saudi Arabië wordt geboren, dan zul je je misschien willen verzetten tegen de wetten die onderscheid maken tussen mannen en vrouwen.

Je zult in opstand willen komen, omdat een vrouw zo weinig vrijheden heeft ten opzichte van een man.

Als je in een land wordt geboren waar geen democratie is en waar geen vrijheid van meningsuiting is, dan kom je al gauw in grote problemen wanneer je een groot rechtvaardigheidsgevoel hebt.

Daarom zijn er zoveel mensen die onrecht stilzwijgend ondergaan. Ze durven niet in verzet te komen tegen dat wat onrechtvaardig is. Angst houdt hen in de greep.

Gelukkig zijn er ook nog steeds mensen die zelfs in die moeilijke omstandigheden toch durven opkomen voor het recht.

Zij maken deel uit van een kleine kwetsbare minderheid: mensen die hun eigen veiligheid opgeven omwille van de strijd die ze voeren voor recht, vrijheid en gelijke behandeling van alle mensen. Amnesty steunt deze mensen.

Amnesty International streeft naar een wereld waarin iedereen alle rechten geniet die zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Daarom ziet Amnesty het als haar missie om onderzoek te doen en actie te voeren gericht op het voorkomen en beëindigen van ernstige schendingen van deze rechten.

Wanneer Amnesty de aandacht vestigt op een bepaalde situatie van onrecht, dan is het alsof er een enorme schijnwerper wordt gericht op die situatie.

Onrecht verdraagt het niet om aan het licht te komen en daarom zijn dictaturen en machthebbers altijd onder de indruk van de acties van Amnesty. Onrecht verdraagt het niet om in het volle licht te staan.

Daarom houden wij vandaag onze fakkels omhoog.

Wij houden onze fakkels omhoog voor:

De Vietnamese bloggers Nguyen Huu Vinh en Nguyen Thi Minh Thuy.

Zij zitten al sinds mei 2014 in de gevangenis wegens het zogenaamde ‘misbruik van democratische vrijheden’.

In Vietnam staat daar zeven jaar gevangenschap op, maar de twee hebben ook nog steeds geen proces gehad. In feite zitten ze vast om hun anti-China-blogs en hun kritiek op de regering.

 

Wij houden onze fakkels omhoog voor:

De Saudische Raif Badawi die veroordeeld is tot duizend stokslagen en tien jaar cel en 1 miljoen rial voor het schrijven van kritische blogs. Op 9 januari 2015 kreeg hij de eerste vijftig stokslagen. Daarbij raakte hij ernstig gewond. Amnesty beschouwt Raif Badawi als gewetensgevangene die alleen maar vastzit omdat hij op vreedzame wijze gebruikmaakte van zijn recht op vrije meningsuiting.

Wij houden onze fakkels omhoog voor:

Eren Keskin. Zij is een prominente Turkse mensenrechtenadvocate. Ze werd in 2014 veroordeeld tot tien maanden cel omdat ze in een toespraak de autoriteiten verantwoordelijk hield voor de gruwelijke dood van een 12-jarige jongen.

Eren Keskin is actief lid van de IHD, de grootste mensenrechtenorganisatie in Turkije. Ook geeft ze juridische bijstand aan vrouwen die slachtoffer zijn van seksueel geweld in detentie.

 

Voor deze mensen en voor alle anderen die opkomen voor de rechten van de mens en die in hun strijd worden tegengewerkt, bedreigd of gevangen genomen, houden wij vanavond onze fakkels omhoog.

Ik denk dat velen zich met mij wel eens machteloos voelen bij het zien van alle ellende op de televisie. En toch zijn we niet echt machteloos.

Het is bewezen dat veel politieke gevangenen steun ervaren doordat Amnesty actie voor hen heeft gevoerd. Dat is niet alleen morele steun, hoe belangrijk ook, maar vaak ook hebben acties een positief effect op de verdere rechtsgang.

Een voorbeeld van iemand die jarenlang gesteund is door Amnesty is de Birmese Aung San Suu Kyi. Vanaf 1988 speelde zij een grote rol in de beweging voor democratie in Birma. Vele confrontaties en periodes van gevangenschap en huisarrest volgden, waarbij Aung San Suu Kyi opviel door haar onbevreesde optreden in situaties waarin zij persoonlijk in levensgevaar verkeerde. 22 jaar hield ze het vol en in 2010 werd ze eindelijk vrijgelaten.

Nu, nog weer 5 jaar later, heeft ze met overgrote meerderheid van stemmen de eerste enigszins vrije verkiezingen in Birma gewonnen.

Dat is een verhaal van hoop en zo zijn er nog veel meer. Verhalen die laten zien dat wij als buitenstaanders veel kunnen betekenen voor politieke gevangenen, dissidenten en andere activisten voor gerechtigheid en vrijheid van meningsuiting.

Wij hoeven ons dus niet machteloos te voelen bij al het onrecht op aarde.

We mogen ons erover opwinden en boos maken.

We kunnen namelijk wél iets betekenen.

Wij kunnen ons gevoel voor rechtvaardigheid stem geven en meedoen aan acties van Amnesty.

Want u en ik,

wij hebben de macht om mensen vrij te krijgen.

Daarom steken we vandaag onze fakkels omhoog. Dank u.

 

Ds Petra Doorn